| Trong bối cảnh đất nước đang bắt đầu hội nhập vào các định chế và các tổ chức thương mại trên thế giới và khu vực, thì một trong những vấn đề mà chúng ta phải cam kết và mau chóng đưa vào đời sống pháp luật Việt Nam đó là việc bảo hộ “ quyền sở hữu trí tuệ”
SỞ HỮU TRÍ TUỆ
1. T Trong bối cảnh đất nước đang bắt đầu hội nhập vào các định chế và các tổ chức thương mại trên thế giới và khu vực, thì một trong những vấn đề mà chúng ta phải cam kết và mau chóng đưa vào đời sống pháp luật Việt Nam đó là việc bảo hộ “ quyền sở hữu trí tuệ”
Đây là một khái niệm rất mới đối với pháp luật Việt Nam và cả trong đời sống xã hội của chúng ta. Mặc dù, từ trước đến nay, người dân chúng ta vẫn rất tôn trọng, vẫn bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ theo cách riêng của dân tộc ta thông qua khái niệm “nghề tổ truyền”. Trước đây, nền Pháp luật miền nam Việt Nam cũng đề cập đến khái niệm “ Bản quyền” và có những quy định riêng cho lãnh vực này.
Đến thời điểm 1967, với sự ra đời của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (W.I.P.O), và với sự tham gia vào Tổ chức này vào năm 2000 của chúng ta, thì vấn đề quyền Sở hữu trí tuệ mới được chúng ta áp dụng chặt chẽ và có những quy định cụ thể về vấn đề này.
Theo định nghĩa của W.I.P.O thì quyền sở hữu trí tuệ là quyền sở hữu trên các tài sản sau:
(Điều 2, Công ước Stockhom 1967)
· Các sản phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học
· Việc trình diễn của các nghệ sĩ, các chương trình phát thanh, truyền hình v.v…;
· Các sáng chế thuộc mọi lĩnh vực cố gắng của con người;
· Các phát minh khoa học;
· Các kiểu dáng công nghiệp, nhăn hiệu hàng hóa, tên thương mại, chỉ dẫn thương mại v.v…
· Sự chống lại cạnh tranh độc quyền
· Và các quyền phát sinh từ các hoạt động trí tuệ trong các lãnh vực trên.
Đặc điểm của loại tài sản kể trên là vô hình. Vì tính chất đặc biệt của loại tài sản này, nên pháp luật thế giới và tại Việt Nam chúng ta phải có những quy định riêng và hết sức chuyên biệt cho loại tài sản này. Theo thống kê của chúng tôi hiện nay trên thế giới có 12 công ước thỏa thuận ở quy mô toàn cầu và 4 công ước thỏa thuận ở quy mô khu vực và tiểu vùng kinh tế. Về phía Việt Nam thì chúng ta có những văn bản luật sau, chi phối lãnh vực này:
· Bộ luật Dân sự 2005
· Luật sở hữu trí tuệ 2005
· 11 Nghị định và 01 quyết định (từ 1996 đến năm 2006)
· 16 Thông tư và văn bản dưới luật (từ 1997 đến năm 2007)
Qua số liệu thống kê của chúng tôi, Quý vị cũng có thể thấy rằng lãnh vực quyền sở hữu trí tuệ là một lãnh vực rất rộng và cũng rất phức tạp. Pháp luật phải thường xuyên cập nhật hoặc bổ sung vì các phát sinh thực tế từ cuộc sống. Sự sáng tạo của nhân loại thì đa dạng và cần phải được pháp luật bảo vệ, nên Luật pháp cũng cần phải được bổ sung thường xuyên.
2. Để hình dung một cách khái quát bức tranh toàn cảnh về tình hình vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ trên thế giới và tại Việt Nam, chúng tôi nêu lên vài con số thống kê trên các trang tin đại chúng để Quý vị tham khảo. Theo bản tin ngày 05/09/2007 tại website của Bộ Công thương Việt Nam thì thiệt hại hàng năm tính theo doanh số bán ra của hàng giả, hàng nhái lên đến 500 - 600 tỉ Mỹ kim trên toàn thế giới.
Cũng theo Bộ Công thương Việt Nam, tại thị trường Việt Nam, chỉ riêng mặt hàng điện tử và kỹ thuật số thì bình quân có tới 70% là hàng giả, hàng nhái. Trong đó 90% mặt hàng máy nghe nhạc mp3 là hàng giả của Trung quốc và thẻ nhớ thì lên đến con số tuyệt đối 95%.
Các vụ kiện về quyền sở hữu nhãn hiệu hàng hóa, quyền sở hữu kiểu dáng công nghiệp, quyền tác giả v.v.. tại đất nước ta cũng đã gia tăng theo sự phát triển của nền kinh tế. Một số điển hình như :
· Vụ tranh chấp về nhãn hiệu sữa giữa Foremost và Trường sinh.
· Vụ tranh chấp nhãn hiệu sơn Super Maxilite giữa ICI và Nipon.
· Vụ tranh chấp về nhãn hiệu bánh phồng tôm Sa giang của Công ty thực phẩm Hậu giang với một Đại lý của chính mình ở Châu âu.
· Vụ tranh chấp nhãn hiệu của Đông nam dược Bảo long tại Trung quốc
· Vụ tranh chấp bảng hiệu “Yesterday” tại một số quán cà-phê trong nước.
· v.v…
Ngoài ra, các vụ tranh chấp và các “sự cố” về bản quyền trong lãnh vực văn học, âm nhạc, nhiếp ảnh, hội họa v.v… cũng đã xuất hiện, như:
· Vụ tranh chấp về quyền tác giả của tác phẩm “Tiến quân ca”
· Các vụ “đạo” nhạc được báo chí đề cập khá nhiều vào năm 2004 với các nhạc sĩ BC, PU, QB, NC, TT v.v..
· Vụ đòi tiền tác quyền về các tác phẩm của TCS.
· Vụ một tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam lại giống với tác phẩm của thiên tài người Nga Xốt-sta-kô-vich, một tác phẩm của một nhạc sĩ khác lại giống tác phẩm của nhạc sĩ người Anh R. Rim-bô.
· Vụ một họa phẩm đoạt giải thưởng lớn của Việt nam lại giống hệt tác phẩm Bri-ga-da của một họa sĩ người Nga.
· Vụ hai nhà “Kiều học” đâm đơn kiện nhau về quyền tác giả.
· v.v…
Tình hình hiện nay cho thấy có nhiều tác giả trong các lãnh vực văn hóa nghệ thuật hoặc các chủ doanh nghiệp, chủ sở hữu bản quyền sở hữu công nghiệp đã không để tâm nhiều đến việc bảo vệ quyền lợi của mình. Vì thế, khi quyền lợi của mình bị vi phạm thì lại không có đủ cơ sở Pháp lý để bảo vệ chính mình, có khi lại phải mua lại chính tên thương mại sản phẩm (trade name) của mình như trong trường hợp bánh phồng tôm Sa giang nói trên.
3. Trong thời gian vừa qua, Văn phòng Luật sư Hoàng Việt Luật chúng tôi đã tham gia giải quyết nhiều vụ việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nhưng vướng mắc lớn nhất của chúng tôi là những chứng cứ khẳng định quyền sở hữu trí tuệ của quý thân chủ lại thường rất yếu và rất thiếu. Vì thế, theo ý kiến của chúng tôi, nếu Quý vị có quyền sở hữu về một sản phẩm trí tuệ, thì nhất thiết phải tiến hành ngay các thủ tục luật định nhằm khẳng định quyền sở hữu của mình đển tránh những bất lợi về sau này.
Văn phòng Luật sư Hoàng Việt Luật chúng tôi đảm nhận công việc tư vấn và thực hiện các dịch vụ liên quan đến lãnh vực này như:
· Tư vấn và tiến hành thủ tục đăng ký xác lập quyền sở hữu trí tuệ,
· Tư vấn về pháp luật về hoạt động khai thác quyền sở hữu trí tuệ,
· Tư vấn và tiến hành tra cứu thông tin về các quyền sở hữu trí tuệ và các vấn đề liên quan như sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, v.v…
· Tư vấn và tiến hành thủ tục khiếu nại, khiếu kiện về quyền sở hữu trí tuệ,
· Nhận bảo vệ quyền lợi tại tòa án các cấp về quyền sở hữu trí tuệ.
Riêng về quyền sở hữu công nghiệp, chúng tôi xin trích dẫn một lời than vãn của một chủ doanh nghiệp bị thiệt hại vì mất bản quyền, trên một tờ báo mạng như sau:
“Ông Nguyễn Hữu Khai, Tổng giám đốc Công ty Đông Nam dược Bảo Long, cho biết sau khi bị một bạn hàng làm giả sản phẩm của mình ở Trung Quốc: "Chẳng ai lo bị ăn cắp nhãn hiệu khi không bán được hàng. Nhưng đến lúc bán chạy mới đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm thì khi đó quá muộn".
Và dưới đây là một lời khuyên của một chuyên gia về lãnh vực quyền sở hữu trí tuệ của Cộng đồng Châu âu.
“VN là nước xuất khẩu nhiều nên không thể tránh khỏi các vụ tranh chấp thương mại. Đặc biệt khi gia nhập WTO, tranh chấp sẽ không chỉ trong lĩnh vực chống bán phá giá như trước đây, mà còn nới rộng ra nhiều hoạt động thương mại quốc tế như quy định về chất lượng, nhãn hàng hóa, an toàn vệ sinh thực phẩm cho đến quy định về kinh doanh…”
(Ông Paolo Vergano, chuyên gia EU của Mutrap)
Hiện nay, Pháp luật Việt Nam chúng ta đã dần theo kịp các quốc gia phát triển về việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy vẫn còn một số vướng mắc nhất định, nhưng Quý vị và chúng tôi cùng nhau tin tưởng rằng quyền lợi chính đáng của Quý vị sẽ luôn được Pháp luật bảo vệ nếu chính bản thân Quý vị chuẩn bị những bước cần thiết làm cơ sở vững chắc cho những quyền lợi chính đáng của mình.
Hãy liên hệ với chúng tôi khi Quý vị có quyền sở hữu về các sản phẩm trí tuệ cần được Pháp luật bảo vệ. Văn phòng Luật sư Hoàng Việt Luật chúng tôi sẽ cung cấp những dịch vụ chu đáo cho những quyền lợi chính đáng của Quý vị.
Một số liệu mà Quý vị cần lưu tâm, trước khi kết thúc bài viết này là:
“… số liệu thống kê của Interbrand (một Cơng ty Tư vấn tồn cầu về gi trị thương hiệu) cho thấy tài sản vô hình trong tổng tài sản của doanh nghiệp là rất đáng kể: thương hiệu chiếm đến 1/3 giá trị cổ phiếu; còn đối với các đại gia nổi tiếng thế giới, tỉ lệ này rất cao, như Mc Donald’s – 71%, Disney – 68%, Coca Cola v Nokia – 51%...” (Theo sách vàng thương hiệu Việt - Tập II)
§ Khả năng sáng tạo của con người là vô hạn và là nguồn vốn quý nhất của mỗi cá nhân trong mỗi xã hội. Chúng ta cần trân trọng và giữ gìn vốn quý đó bằng Pháp luật về quyền Sở hữu trí tuệ.
|
|
Sở hữu trí tuệ
